Hukuk HaberleriYENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NDA ANONİM ŞİRKETLER İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER

Ağustos 1, 2011by admin

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girecek olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (Bundan sonra “Yeni TTK” olarak anılacaktır.) ile anonim şirketler, hukuki, idari ve iktisadi açıdan esaslı değişikliklere uğramıştır.Yeni TTK’nın 329 ila 563. maddeleri arasında düzenlenen anonim şirketlere ilişkin yenilikler ana başlıkları ile şöyledir;

1-Kuruluş, kurucu sayısı ve ortaklar

Yeni TTK ile anonim şirketlerin kuruluş işlemlerinde bazı yenilikler söz konusudur.

Yeni Kanuna göre, kurucular beyanı; Kuruluş sırasında konulan sermayenin türünü, sermaye taahhütlerini, ayni sermayeyi, devralınan bir işletme varsa ona ilişkin raporları ve devralmanın gerekliliğini, satın alınan malvarlığı unsurlarının fiyat ve maliyetini, ödenecek komisyonları, şirket taahhütlerini içermelidir. Bağlayıcı bir niteliğe sahip olan bu beyan, denetçi ve sicil müdürü tarafından incelenerek sicil müdürlüğünde saklanır. Beyanın içeriğinin gerçeğe aykırı olması durumunda ise, beyanda bulunan aleyhine üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezası verilmektedir.

Yeni TTK’nun 338. maddesine göre, anonim şirketin, limited şirketlerde olduğu gibi, bir veya daha fazla paydaş tarafından kurulabilmesi söz konusudur. Ancak daha sonra ortak sayısı bire düşer ise, durumun, bu sonucu doğuran işlemin, gerçekleştiği tarihten itibaren yedi gün içinde yönetim kuruluna yazılı olarak bildirilmesi gerekecektir. Yönetim Kurulu, bildirimi aldığı tarihinden itibaren yedi gün içinde, şirketin tek pay sahipli bir anonim şirket olduğunu tescil ve ilan ettirir. Ayrıca hem şirketin tek pay sahipli olarak kurulması, hem de payların tek kişide toplanması halinde, tek pay sahibinin adı, vatandaşlığı ve yerleşim yeri de tescil ve ilan edilir. Şirket, tek pay sahibi olacak şekilde kendi payını iktisap edemez.

2-Yönetim Kurulu

Yeni TTK’nın yönetim kurulu ile ilgili getirdiği yenilikleri şu şekilde sıralayabiliriz;
– Yeni düzenleme ile tek kişilik Yönetim Kurulu mümkün hale gelmektedir.
– Yönetim Kurulu üyelerinin pay sahibi olma zorunluluğu kaldırılmıştır.
– Yönetim Kurulu üyesinin/üyelerinin, sadece gerçek kişi değil, tüzel kişi olması da söz konusu olabilecektir. Bu itibarla tüzel kişiler, tayin edecekleri bir temsilci ile şirket yönetim kurulunda bulunabileceklerdir. Ancak temsilcinin yönetim kurulunda oy kullanabilmesi için öncelikli olarak ticaret sicilinde tescil ve ilan ve ilgili tüzel kişinin internet sitesinde yayınlanması gerekmektedir.
– Şirket yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte birinin yüksek öğrenim görme zorunluluğu bulunmaktadır.
– Tek üyeli yönetim kurulları hariç, yönetim kurulu kusurlarından dolayı müteselsilen sorumlu olacaktır.
– Yönetim Kurulu üyelerinden en az birinin Türkiye’de ikamet etmesi ve Türk vatandaşı olması zorunluluğu getirilmiştir.
– Yönetim kurulu toplantılarının, elektronik ortamda yapılabilmesi imkânı getirilmiştir.

Ayrıca yeni TTK, yönetim kurulu üyelerinin görevlerini yaparlarken kusurlarıyla şirkete verebilecekleri zararlar için isteğe bağlı olarak sigorta sistemi düzenlemiştir. Ancak bankalar, özel ve genel finans kurumları, finansal kiralama, faktoring şirketleri ile sermaye piyasası kurumları ve halka açık şirketler için sigorta sistemi zorunlu hale getirilmektedir.

3-Genel Kurul

Yeni TTK ile ana sözleşme değişiklikleri için 4 farklı nisap belirlenmiştir.
– Oybirliği ile alınması gereken kararlar; bilanço zararlarının kapatılması için yüküm ve ikinci yüküm koyan kararlar, şirket merkezinin yurtdışına taşınmasına ilişkin kararlar
– Esas sermayenin en az % 75’inin olumlu oyu ile alınması gereken kararlar; şirketin işletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması, nama yazılı paylarının devrinin sınırlandırılması
– Esas sermayenin en az yarısının olumlu oyu ile alınması gereken kararlar; esas sözleşmede her türlü değişikliğe ilişkin kararlar, nevi değiştirme, birleşme ve bölünmeye ilişkin kararlar,
– Esas sermayenin en az % 60’ının olumlu oyu ile alınması gereken kararlar; yeni pay alma hakkının kaldırılması ya da sınırlandırılmasına ilişkin kararlar,

Pay senetleri menkul kıymet borsasında işlem gören şirketlerde ise, olağan toplantı ve karar yeter sayıları için sermayenin en az dörtte birinin hazır olması ve mevcut oyların çoğunluğu ile karar verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca yeni TTK ile Genel Kurulun on line ortamda yapılması imkanı getirilmektedir. Ancak bahse konu sistemin kullanılabilmesi için şirketin bu amaca özgülenmiş bir internet sitesine sahip olması gerekmektedir.

4-Sermaye

Yeni düzenleme ile 2 farklı sermaye çeşidi getirilmiştir. Yeni TTK’nın 332.maddesinin 1.fıkrasına göre, tamamı ana sözleşmede taahhüt edilmiş bulunan sermayeyi ifade eden esas sermaye en az 50.000 TL olmalıdır. Diğer yandan halka açık olmayan ancak kayıtlı sermayesi kabul etmiş bulunan anonim şirketlerde ise başlangıç sermayesi en az 100.000 TL olmalıdır.

Dolayısıyla yeni TTK ile bir anonim şirket, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olmasa da, kayıtlı sermaye sistemine kabul edilebilmektedir. Bu itibarla halka açık olmayan anonim şirketlerin, halka açık anonim şirket halini almaları prosedürü kolaylaşmış olmaktadır.

Yeni TTK’nun 332.maddesinin 3.fıkrasına göre, halka açık olmayan anonim şirket, artık gerekli şartlara sahip değilse, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan izin alarak kayıtlı sistemden çıkması mümkün hale gelmiştir. Ancak Bakanlık, anonim şirketin kayıtlı sisteme dahil olması için gereken şartları kaybettiğini tespit etmesi durumunda, re’sen sistemden çıkartma işlemini gerçekleştirecektir.

Yeni TTK ile nakdi ödemeler kurulmakta olan şirket adına bankada açılacak özel bir hesaba sadece şirketin kullanabileceği şekilde yatırılır. Banka, bu tutarı, şirketin tüzelkişilik kazandığını bildiren bir sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine, sadece şirkete öder. Ancak ana sözleşmenin noterde onaylanmasından itibaren üç ay içinde şirketin tüzelkişilik kazanamaması halinde, sicil müdürlüğünden bu konuya ilişkin bir yazı alınarak bedeller banka tarafından sahiplerine geri ödenebilecektir.

5- Paydaşlık

Yeni TTK, pay sahiplerinin şirkete borçlanmalarını yasaklamaktadır. Öte yandan yeni düzenlemenin 358. maddesi, pay sahiplerinin, iştirak taahhüdünden doğan borçları ve şirketle şirketin işletme konusu ve pay sahibinin işletmesi gereği olarak yapılmış bulunan bir işlemden doğmuş olup da, emsalleriyle aynı veya benzer şekilde tabi tutulan işlemleri borçlanma yasağının istisnaları olarak sayılmıştır. Pay sahiplerinin bu istisnalar haricinde şirkete borçlanmaları durumunda Yeni TTK?da üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezası öngörülmüştür.

Pay sahipleri; şirketin ticari defterleri ile ilgili bilgileri, finansal ve konsolide tablolarını, Yönetim Kurulunun yıllık faaliyet raporunu, denetleme raporunu, kar dağıtım önerisi konusunda Genel Kurulun yapılmasından 15 gün önce görmek isteyebilir. Bunların yanı sıra Genel Kurulda talep edilmek üzere; şirket denetiminin yapılma şekli ve sonuçları konusunda pay sahipleri taleplerde bulunabilirler.

Pay sahipliği haklarına eklenen, birleşmede şirketten çıkma hakkı, şarta bağlı sermaye artırımında önerilme hakkı, denetçi atanması, birleşme, bölünme ve tür değiştirmenin iptali veya bu işlemler açısından sorumluluk davası gibi yeni haklar, pay sahibinin konumunu oldukça güçlendirmektedir.

Yeni TTK ile anonim şirketler, kendi paylarını iktisap edebileceklerdir. Buna göre, şirketler sermayelerinin yüzde onuna kadar olan kısmını aşmamak şartı ile kendi paylarını iktisap ve rehin olarak kabul edebilirler.

6- Denetçi

Anonim şirkette denetçi organı yeni düzenleme ile kaldırılmıştır. Ancak şirketlerin denetimi; bağımsız denetim kuruluşlarına veya en az bir SMMM veya YMM’ye bırakılmıştır.

Sonuç olarak, 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu ile limited şirketlerde olduğu gibi anonim şirketlerde, ortak sayıları ve şirket denetimi açısından birbirine paralel değişiklikler yapıldığı görülmekte olup, anonim şirketler, daha güvenilir ve şeffaf bir yapıya sahip olacaklardır.